Bartonella

De kattenkrabziekte is een infectie met Bartonella henselae, veroorzaakt door een beet of een krab van een met B. henselae geïnfecteerde kat of (wellicht) door een besmette teek.

Volgens een onderzoek van het RIVM zijn 56% van de katten in Nederland geïnfecteerd met Bartonella henselae. Volgens het RIVM komt B. henselae niet voor in teken in Nederland en kun je van een tekenbeet dus geen Bartonella oplopen. Vele onderzoeken uit omringende landen – en eerdere onderzoeken uit Nederland – komen echter tot andere conclusies en chronische lymepatiënten testen opvallend vaak positief voor Bartonella. Behalve B. henselae zijn inmiddels enkele tientallen andere Bartonella soorten bekend, waarvan sommige zoals B. bacilliformis (overgebracht door zandvliegen) en B. quintana (overgebracht door luizen) dodelijk kunnen zijn. Welke van deze soorten in Nederland resp. in teken voorkomen en in hoeverre ze door een teek kunnen worden overgebracht op mensen is vaak onbekend; de meeste soorten zijn vooral voor vakantiegangers van belang. Bartonella is een intracellulaire bacterie die net als Borrelia allerlei mechanismen heeft om de afweer te omzeilen en manipuleren. De informatie op deze pagina betreft in eerste instantie alleen B. henselae.

Symptomen
De incubatietijd kan 3 tot 20 dagen zijn. De plaats van de krab of beet wordt rood met een licht verhoogde huiduitslag, er komen blaasjes en daarna verschijnt er een korstje.
Verder kunnen voorkomen:
koorts, rillingen, opgezwollen pijnlijke lymfeklier, hoofdpijn, pijn aan het scheenbeen, gewichtsverlies, keelpijn, huiduitslag, specifiek vermelde klacht is pijn onder de voetzolen.
Ernstige symptomen zijn encefalitis (ontsteking in de hersenen) met als gevolg ernstige hoofdpijn, dementie, beroerte, coma, ontsteking van het hart waar in het bijzonder de aortaklep getroffen wordt, buikpijn, letsel aan botten en gezichtsverlies.
Een Bartonella infectie kan ook emotionele symptomen geven zoals, suïcidale gevoelens, paniek, depressie, agitatie, woede en angst.

Diagnose
Hiervoor geldt dezelfde beperking als bij het testen op Borrelia, er wordt getest op antistoffen. De gevoeligheid van de testen is waarschijnlijk laag, uit recent onderzoek met PCR techniek blijkt dat veel infecties met serologie gemist worden. De huidafwijking na de beet of krab is specifiek voor de diagnose maar moeilijk te herkennen en gemakkelijk te verwarren met ander huidaandoeningen. Het is niet bekend hoe de reactie van de huid is na de beet van een teek en de Bartonella als co-infectie aanwezig is. Burrascano beschrijft zgn. “lineaire rashes” als gevolg van een B. henselae infectie. (zie foto’s co-infecties huidreacties: www.borreliose.nl )

Behandeling
Een B. henselae infectie geneest meestal vanzelf. De bacterie is ongevoelig voor de meeste antibiotica; voor Rifampicine en Co-trimoxazol lijkt de  bacterie wél gevoelig te zijn. De aandoening kan echter ook chronisch worden in het bijzonder bij mensen met een verzwakt immuunsysteem. De infectie kan ook herleven, wat kan gebeuren na b.v. een onvoldoende lange antibioticakuur voor een andere infectie
Het is goed mogelijk dat voor de lymepatiënt de combinatie van deze infecties verslechterend werkt. Helaas is er nauwelijks onderzoek verricht naar het verloop van een B.henselae infectie in lymepatiënten.

Meer informatie:
http://www.borreliose.nl, co-infecties
Bartonellosis: The Hidden Epidemic!:
http://www.ncagr.gov/oep/oneMedicine/noms/2010/Breitschwerdt_Edward_Bartonellosis_The%20Hidden_Epidemic.pdf

Aangepast: 3 september 2016