Paarden

De ziekte van Lyme bij paarden

Ziekteveroorzaker
De veroorzaker van de ziekte van Lyme is de borrelia bacterie. De ziekte wordt overgedragen door een beet van een geïnfecteerde teek. Algemeen wordt aangenomen dat de kans op besmetting laag is gedurende eerste 12 uur, daarna loopt het risico op besmetting exponentieel op.

Ziekteverschijnselen
De verschijnselen van een infectie met Borrelia zijn weinig specifiek en er kunnen meerdere orgaansystemen betrokken zijn. De kenmerkende rode plek op de huid bij mensen, (Erythema Migrans: EM ) zien we bij paarden vrijwel nooit. Er zijn veel infecties die symptoomloos verlopen, dit wil zeggen dat je aan de buitenkant van het paard geen verschijnselen ziet.

Paarden met duidelijke verschijnselen van de ziekte van Lyme kunnen de volgende symptomen hebben:

  • Koorts
  • Chronisch gewichtsverlies
  • Kreupelheid door gewrichtsontsteking
  • Spierpijn
  • Sloomheid
  • Maanblindheid
  • Hersenvliesontsteking
  • Abortus

Aangezien de ziekte chronisch verloopt en de verschijnselen pas laat kunnen optreden zijn deze vaak niet duidelijk te linken met een tekenbeet en een besmetting met Borrelia.

Diagnose
Het stellen van een zekere diagnose is vaak moeilijk. Het helpt als  bekend is dat het paard in de afgelopen periode een tekenbeet heeft gehad.

  • In een acuut stadium zou een PCR analyse van een stukje huid nabij de tekenbeet of eventueel van het bloed kunnen helpen.
  • Een andere test is de serologische test. Deze test meet de hoeveelheid antistoffen in het bloed. Deze test kan van veel waarde zijn als er in de beginfase bloed is afgenomen en 3-4 weken later. Wanneer er dan een duidelijke stijging te zien is van antilichamen dan is dit kenmerkend voor een recente infectie.

Behandeling
Een langdurige kuur van antibiotica is de beste behandeling tegen de ziekte van Lyme. Oxytetracycline is het antibioticum van keuze. Aangezien dit geen regulier antibioticum voor een paard is en er diarree als complicatie kan optreden, zal de dierenarts altijd eerst goed overwegen of de behandeling ingezet moet worden.

Preventie

  • Tijdig verwijderen van teken.


Anaplasmose bij paarden
Anaplasmose wordt veroorzaakt door de bacterie Anaplasmaphagocytophilum, vroeger bekend als Ehrlichiaequi. Deze bacterie wordt overgedragen door zowel de Ixodus ricinus als de dermacentor teek en verstopt zich in de witte bloedcellen van het paard. 

De ziekteverschijnselen
De symptomen kunnen bij aanvang heftig zijn, maar vaak vindt spontaan klinisch herstel plaats binnen 7-21 dagen. Helaas kan de ziekte ook fataal verlopen. Er zijn geen chronische infecties met Anaplasma bekend.

  • Hoge koorts
  • Niet willen eten
  • Oedeem aan de benen door een ontsteking van de bloedvaten
  • Spierpijn
  • Ataxie
  • Geelheid

Diagnose
In het bloed kan een duidelijke daling te zien zijn van rode bloedcellen, witte bloedcellen en bloedplaatjes. In een bloeduitstrijkje kan de bacterie na kleuring gevonden worden in de witte bloedcellen. Wanneer de bacterie niet zichtbaar is in het bloeduitstrijkje kan met behulp van PCR techniek het DNA in het bloed van het paard aangetoond worden.

Behandeling
Vaak herstellen de paarden zelf binnen 7-21 dagen. In ernstig verlopende gevallen is een antibioticum kuur met oxytetracycline noodzakelijk.

Preventie

  • Tijdig verwijderen van teken.

Piroplasmose bij paarden

Equinepiroplasmose, tegenwoordig opgesplitst in equinebabesiose en equinetheileriose wordt veroorzaakt door de parasieten Theileriaequi en Babesiacabali. Deze ziekteverwekkers kunnen door de Ixodus ricinus en dermacentor teek worden overgedragen, maar worden op dit moment nog zelden in Nederlandse teken gevonden. Men gaat ervan uit dat deze ziekte slechts voorkomt bij Nederlandse paarden die op vakantie in warmere zuidelijke landen de infectie opgelopen hebben. Desondanks  zijn er de laatste jaren enkele paarden in Zeeland, die niet in het buitenland geweest waren, opgedoken met verschijnselen en antilichamen tegen beide parasieten. Dus het lijkt er op dat de parasieten mogelijk wel in Nederland aanwezig zijn.

Beide ziekteverwekkers houden zich schuil in de rode bloedcellen van paarden.

Ziekte verschijnselen
In gebieden waar de ziekte regelmatig voorkomt, verlopen veel gevallen symptoomloos. Het duurt vaak 2 tot 4 weken na de tekenbeet voordat er verschijnselen zichtbaar worden, als er besmetting optreedt. De teek is dan niet meer aanwezig op het lichaam.

Acute gevallen:

  • Hoge koorts (hoger dan 40 graden)
  • Benauwdheid
  • Ernstige bloedarmoede
  • Geelheid
  • Donkergekleurde urine (rood/bruin)
  • Soms lichte koliek

In minder heftige gevallen zien we de eerder genoemde verschijnselen in minder heftige mate met daarnaast gewichtsverlies en wisselende koorts. De ziekte wordt vaak chronisch en deze paarden zullen hele aspecifieke verschijnselen laten zien zoals verminderde eetlust, slecht presteren, verlies van spiermassa.

Diagnose
Met behulp van bloedonderzoek kan geprobeerd worden tot een diagnose te komen. In een bloeduitstrijkje kunnen de parasieten gevonden worden in de rode bloedcellen. De vindkans is het grootst als dit uitstrijkje gemaakt wordt tijdens een koortspiek. Ook kan met een PCR gezocht worden naar het DNA van de parasiet in het bloed van het paard. Met een PCR is de vindkans vele malen groter dan met een bloeduitstrijkje.

Behandeling
De parasieten kunnen bestreden worden met een parasitair middel met als werkzame stof: Imidocarb. Dit middel in niet geregistreerd voor paarden in Nederland en kan vrij veel bijwerkingen veroorzaken. Alleen na een duidelijke diagnose d.m.v. een bloeduitstrijkje of een PCR -onderzoek mag het dier behandeld worden.

Beide parasieten hebben een ander behandelingsschema. Bij de parasiet Babesiacaballi wordt de parasiet ook echt door de behandeling uit het lichaam verwijderd, helaas is de parasiet Theileriaequi minder eenvoudig te elimineren en deze blijft ondanks behandeling vaak in het lichaam aanwezig en zorgt dan voor recidiverende klachten.

Preventie

  • Tijdig verwijderen van teken.

Diverse informatie
Gespecialiseerd veterinaire laboratorium http://www.infectolab-vet.de/?attachment_id=131&lang=en
Veroorzaker Piroplasmose rukt op in Nederland, 3 mei 2015, De Hoefslag

 

Aangepast: 7 augustus 2015