De Teek

Een teek is een geleedpotige parasiet die de mens (en dier) bijt om zich vol te zuigen met bloed. Teken variëren in grootte van 1 tot 3 millimeter, afhankelijk van hun levensstadium. De teek ontwikkelt zich van larve tot nimf en vervolgens tot een volwassen teek. In dit laatste stadium kunnen mannetjes en vrouwtjes worden onderscheiden. Het is een zogenaamde drie gastheren parasiet, dat wil zeggen dat hij in elk van zijn drie ontwikkelingsstadia een nieuwe gastheer zoekt. Bij de ene gastheer kan de teek met het bloed de ziekteverwekker opnemen en die vervolgens weer op de volgende gastheer overbrengen. De beet van een teek is over het algemeen niet pijnlijk en wordt daardoor vaak niet opgemerkt.

Waarschijnlijk zijn de nimfen het belangrijkst voor het overbrengen van ziekten op de mens. De nimf heeft al een keer bloed gezogen en kan daardoor besmet zijn met de ziekteverwekker. Daarbij komt dat de nimf erg klein is (ca. 1 mm), waardoor hij gemakkelijk over het hoofd wordt gezien. Het vrouwtje (laatste stadium) valt door haar grootte veel beter op en zal dus sneller worden ontdekt en verwijderd. Het mannetje zuigt geen bloed en speelt derhalve geen rol bij het overbrengen van ziekten.

Note: Tot voor kort werd aangenomen dat tekenlarven geen ziekteverwekkers zouden overdragen, maar recent onderzoek maakt aannemelijk dat de bb Miyamotoi en de bb Afzelii ook via larven kunnen worden overgebracht op mensen en dier: http://parasitesandvectors.biomedcentral.com/articles/10.1186/s13071-016-1389-5 .

De honderden verschillende soorten teken zijn onder te verdelen in harde en zachte teken. De harde teken Ixodes ricinus (gewone-, hout- of schapenteek genoemd) is de meest voorkomende teek in Nederland. De diverse soorten teken komen wereldwijd voor in bossen, duinen, heidegebieden, weilanden, parken en tuinen.

Naast de gewone teek wordt in Nederland steeds vaker de Dermacentor reticulatus teek aangetroffen. Deze tekensoort die van orgine niet uit Nederland afkomstig is, kan drager zijn van ziekteverwekkers als Rickettsia raoultii en Rickettsia slovaca. Meer hierover leest u op de pagina Rickettsia.  Ook is deze teek berucht als overbrenger van Babesiacanis, die de voor honden gevaarlijke ziekte Babesiosis kan veroorzaken. Meer hier over vindt u op https://www.tekenbeetziekten.nl/honden/  Deze teek is tegenwoordig steeds algemener te vinden in duingebieden waar grote grazers lopen. De volwassen teken zijn actief in het winterhalfjaar.

Teken reageren op mensen en dieren; zij weten hun gastheren op te sporen door het verhoogde koolzuurgehalte in de uitademingslucht, lichaamswarmte, verspreiding van geuren, verandering van lichtinval of een combinatie ervan. Ze gaan op zoek naar een warm en vochtig plekje, bijvoorbeeld achter de oren, in de liezen, knieholtes of oksels. Bij kinderen zijn teken vaak op het hoofd te vinden: bij de haargrens en achter de oren. Teken bijten zich vast in de huid en zuigen zich vol met bloed. Meestal merkt men daar niks van. Een teek kan uren tot zelfs dagen op de huid zitten zonder dat het opvalt. Teken komen het hele jaar voor.

Mooi filmpje over hoe een teek te werk gaat, leeft en voortplant: https://www.youtube.com/watch?v=WpOyWesQtgc 

Het aantal tekenbeten is de laatste 10 jaar verdubbeld. Epidemiologische studies laten zien dat het aantal infecties met Borrelia toe neemt. Ook laten studies zien dat het tekenbestand en het percentage teken dat geïnfecteerd is toeneemt. De veranderde milieuomstandigheden zijn hier waarschijnlijk de oorzaak van, waaronder de verandering van meer groen in de stad, de vrijetijdsbesteding in de natuur, de veranderde landbouw op ecologische wijze en de klimaatveranderingen. Wat zeker een rol speelt is ook het vakantie-en reisverkeer, waardoor de infecties ook in het buitenland worden opgelopen.

Teken bij vogels:

http://www.avifaunagroningen.nl/index.php?option=com_content&view=article&id=74&Itemid=65

Aangepast: 9 januari 2017