Historie

De ziekte van Lyme (Lyme-borreliose) is een infectieziekte die veroorzaakt wordt door de Borrelia burgdorferi bacterie, een spiraalvormige bacterie (spirocheet). Het is een vectorziekte die wordt overgedragen door de teek Ixodes ricinus. In 1910 werd de ziekte voor het eerst door de dermatoloog Afzelius beschreven. In 1922 beschreven de twee Franse geneesheren Garin en Bujadoux een verlamming die door een tekenbeet werd veroorzaakt. In het Amerikaanse plaatsje “Old Lyme” dat midden in de bossen ligt in de staat Connecticut, brak in 1975 een epidemie uit van gewrichtsaandoeningen. Veel patiënten waren door een teek gebeten voordat de symptomen uitbraken. In 1982 ontdekte Willy Burgdorfer spirocheten in de ingewanden van teken. Dit was dus een bevestiging van wat men altijd al had gedacht. In 1983 toonde Johnson aan dat het hier handelde om een nieuwe soort van het geslacht borrelia en gaf, als eerbetoon, de bacterie de naam Borrelia Burgdorferi. In 1989 werd er in Nederland voor de eerste keer verslag gedaan over de ziekte van Lyme door de Vereniging voor Infectieziekten.

Er wordt wel eens beweerd dat de Borrelia bacterie die de ziekte van Lyme veroorzaakt in de jaren ’40 -‘50 van de vorige eeuw ontstaan of gemaakt zou zijn bij Duits of Amerikaans biowapen onderzoek, of dat deze bacterie slechts sinds kort in teken voorkomt. Dit is allebei onjuist. Op basis van o.a. genetisch onderzoek denkt men dat de Borrelia familie zeker 60 miljoen jaar oud is en in nauwe samenhang met bepaalde teken en diverse gastheren (o.a. reptielen, vogels en zoogdieren) geëvolueerd is. Er bestaan vele Borrelia varianten die over een groot deel van de wereld verspreid zijn en waarvan de meeste op basis van genetisch onderzoek al zeer oud moeten zijn. Via onderzoek van teken afkomstig van museumdieren weten we zeker dat de Borrelia bacterie ook al meer dan een eeuw geleden voorkwam in teken, zowel in Amerika als Europa.

In diverse Europese landen waren er al een eeuw geleden sporadisch meldingen van ziektegevallen die sterk op de ziekte van Lyme lijken. Sommige onderzoekers denken dat de ziekte al veel eerder in zowel Europa als Amerika (af en toe) voorkwam maar in de meeste gevallen valt dat niet te bewijzen. Het oudste gedocumenteerde geval van Borrelia infectie is de Iceman (Ötzi) die 5300 jaar geleden in de Italiaanse Alpen verongelukte. Via DNA onderzoek is vastgesteld dat de Iceman geïnfecteerd was met een Borrelia variant die nauw verwant is aan de huidige Borrelia burgdorferi ss; of er ook sprake was van Lyme symptomen is niet met zekerheid vast te stellen, maar er zijn wel aanwijzingen voor (1,2). Waarom de ziekte van Lyme pas de laatste decennia een probleem is en steeds vaker lijkt voor te komen is onderwerp van discussie. Waarschijnlijk spelen veranderingen in het milieu, veranderingen in het (recreatie)gedrag van mensen, toegenomen aandacht in de media en verbeteringen bij de diagnostiek allemaal een rol.

(1) http://www.nature.com/ncomms/journal/v3/n2/full/ncomms1701.html
(2) http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3560943/)

Aangepast: 18 mei 2015