Herontdekt middel tegen de Borrelia bacterie: Hygromycine A

Het Amerikaanse Global Lyme Alliance meldt in hun nieuwsbrief trots dat zij de studies gefinancierd hebben, die tot de herontdekking van een medicijn hebben geleid dat goed tegen de borrelia bacterie werkt.

Het “nieuwe” medicijn is Hygromycine A, een middel dat in 1953 ontdekt werd en in de jaren 80 van de vorige eeuw al beschreven werd als middel tegen treponema’s (ook spirocheten) in varkens. Hygromycine A lijkt op bouwstoffen die de Borrelia zelf niet kan aanmaken en wordt opgenomen met een specifiek transporteiwit (BmpDEFG) in spirocheten. Daardoor is de kans op resistentie nihil, omdat een wijziging in de transportstof gelijk zou leiden tot ondervoeding van Borrelia. Hygromycine A is een natuurlijk antibioticum, gemaakt door een bodembacterie Streptomyces hygroscopicus.

In het prestigieuze wetenschappelijke tijdschrift Cell [1] wordt het onderzoek beschreven, waarbij hygromcyine bij muizen met lyme wordt ingezet en de werkzaamheid vergeleken met ceftriaxon en amoxicilline. De muizen raakten allemaal hun drie weken oude Lyme-infectie kwijt (binnen drie uur). Onderzocht moet nog worden of het middel ook tegen de persister vormen van Borrelia werkt. Opmerkelijk is dat Hygromycine de gewone bacteriën in de darmen ongemoeid lijkt te laten, in tegenstelling tot de antibiotische middelen die gewoonlijk ingezet worden. Ook is het middel niet toxisch voor menselijke cellen. Ook is een synergie gevonden met macroliden, wat van belang is voor de resistentie van bacterieën.

Echter, de vraag is ook of Hygromycine A, dat sterk water-oplosbaar is, door membranen en in cellen kan doordringen, en door de bloed-hersenbarriere (BHB) heen komt. Voor langer bestaande infectie waarbij Borrelia in bindweefsel, holten en biofilms zit, en voor neuroborreliose is het misschien een minder geschikt middel. Echter Hygromycine A heeft een klein molecuulgewicht van 512 Da, wat theoretisch klein genoeg is om door de bloed-hersenbarriere te komen. Daarnaast zijn er andere factoren die een rol spelen, zoals vetminnendheid (lipophilicity), oppervlaktelading (charge), wateroplosbaarheid (solubility) en hoeveel van het molecuul nodig is om door de BHB te komen om efficient Borrelia in de hersenen te kunnen doden (potency). Het molecuul kan zo ontworpen worden dat het bijvoorbeeld toegediend kan worden via de neus met liposomen. Verschillende formuleringen en toedieningsroutes kunnen getest worden in muizen en de concentratie in de hersenen kan dan gemeten worden. Er zijn inmiddels veiligheidstudies in primaten gedaan. Dit zijn de eerste stappen in preklinische evaluatie. Een fase I klinische studie start in het eerste kwartaal van 2024.

Hygromycine gaat door dezelfde onderzoekers ook onderzocht worden of het toegepast kan worden op muizenpopulaties, om daarmee te bereiken dat er minder teken besmet raken.

[1] Nadja Leimer, Xiaoqian Wu, Yu Imai, Linden T. Hu, Helen I. Zgurskaya, Kim Lewis, A selective antibiotic for Lyme disease, October 14, 2021 ª 2021 Elsevier Inc.