Voorkomen van een tekenbeet

Door de klimaatverandering zijn teken tegenwoordig het hele jaar actief. Preventie is dus het hele jaar door noodzakelijk.
Het is niet eenvoudig een tekenbeet te voorkomen, maar het is belangrijk het beste te doen wat je kunt. Sommige mensen zijn blijkbaar aantrekkelijker voor teken dan anderen, net als dat voor muggen geldt. Om een tekenbeet en besmetting door de teek te voorkomen kunnen de volgende punten in acht worden genomen tijdens en na het verblijven in de natuur:

  • Zorg gedurende het gehele jaar voor goed bedekkende kleding. Liefst lichtgekleurde kleding waarop de beestjes goed zichtbaar zijn, bij zowel recreatie in bossen, velden of duinen, als tuin (opvallend veel mensen lopen een tekenbeet op in hun eigen tuin, meestal tijdens het tuinieren, ruim 30 % van de meldingen).
    Wassen van kleding verwijdert teken niet! http://www.ars.usda.gov/is/pr/2007/071005.htm
  • Draag daarnaast een cap of pet, want teken kruipen vaak op het hoofd en in de nek. Dit betreft vooral kinderen. Bij volwassenen is die kans klein tenzij ze ‘rare dingen’ doen.
  • Controleer uzelf en eventueel uw kinderen regelmatig op de aanwezigheid van teken. Onthoud hierbij dat teken, en vooral jonge teken, kleiner kunnen zijn dan een millimeter. Oplettendheid is dus nodig!
  • Controleer vooral warme en vochtige plekken (zoals : achter de oren, in de liezen, oksels en knieholtes) op het lichaam. Vergeet niet de billetjes van luierdragende kleintjes te checken!
  • Zorg dat uw huisdieren teekvrij blijven, zij nemen de teek vaak als ongenode gast mee naar binnen. Voor huisdieren zijn goede middelen verkrijgbaar via dierenspeciaalzaken (Let op, tegen teken werken deze middelen minder lang dan tegen vlooien).
  • Blijf op de paden en vermijd het om door struiken en planten te lopen waarop misschien teken zitten te wachten op een gastheer.
  • Gaat u naar een gebied waar veel teken voorkomen, dan kunt u uw huid en die van kinderen insmeren met insectenwerend middelen, zoals DEET of Icaridin. Meer hierover onder ‘De middelen’.

Waar vind je teken?
Blijf bij buitenactiviteiten zoveel mogelijk op de paden en let ook goed op in je eigen tuin! De parasieten houden zich voornamelijk op (schaduwrijk, vochtig) lang gras en laag struikgewas op. Teken worden vooral verspreid door kleine knaagdieren zoals muizen, maar ook door o.a. eekhoorns, vogels, huisdieren zoals kat en hond en grotere zoogdieren zoals herten.

Reeën (en ander wild) zijn ook verspreiders van de teek, dus ter hoogte van ca 1 meter boven de grond kunnen de teken ook makkelijk van de ree overlopen op struiken en daarna op een toevallige voorbijganger. Vogels en eekhoorns houden zich op in bomen, dus er is ook kans dat je een teek kunt oplopen die wat hoger in het geboomte zat.
Trek bedekkende, bij voorkeur licht gekleurde kleding aan, daarop zijn de beestjes beter zichtbaar. Ga liever niet in strandkleding de bossen of duinen in. Gewoon een lange broek en sokken. Als extra kun je de pijpen nog in de sokken proppen. Verder een bloes of shirt met mouwen. Een petje of hoedje met rand is handig voor kleine kinderen en als je van plan bent onder laaghangend geboomte en langs struikgewas te lopen.

De teken vliegen niet en laten zich niet van een grote afstand vallen, er moet contact zijn met de struik, boom of grashalm zodat ze kunnen overlopen.
De teek wordt geactiveerd door het verhoogde koolzuurgehalte in de uitademinglucht, door de warmte van naderende gastheren (mens en dier) en bewegende voorwerpen.
Ze bijten zich het liefst vast op de tere, zachte huiddelen/plooien, maar een teek op een voet of been komt ook vaak voor.

Wat te doen bij thuiskomst?
Na natuurbezoek ( of andere buitenactiviteit!) altijd de kleding uitkloppen en bij vermoeden van teken te wassen en te drogen. Er is melding geweest dat teken kunnen achterblijven in het stoffilter van de droger maar een wasbeurt overleven.
Controleer jezelf en kinderen bij thuiskomst, klop je buiten goed af en neem een grondige douche of bad. Vooral jonge teken, de zgn. larven en nimfen, kunnen kleiner zijn dan 1 mm, dus let op zwarte stipjes. Een handig hulpmiddel is een kleefroller zowel voor thuis als onderweg, waarmee lijf, kleding, maar ook de autostoel mee gecontroleerd kan worden op teken en nimfen. Loslopende teken kunnen onschadelijk gemaakt worden door ze in plakband te plakken of ze in een goed dichtgeknoopt plastic zakje in de vuilnisbak te gooien. Loslopende teken die onderweg op lijf of kleding worden aangetroffen, kunt u verwijderen door ze weg te slaan (wel gecontroleerd) of afhankelijk van de beharing op te pakken en weg te gooien.
Dit filmpje van Stigas laat mooi zien hoe een systematische tekencontrole het best gedaan kan worden: https://www.youtube.com/watch?v=G1Q4OEa5ydU

Teken in eigen tuin
Eén derde van de tekenbeten die gemeld worden bij www.tekenradar.nl zijn opgelopen in de eigen tuin.
In onderstaand artikel, geschreven voor Stichting tekenbeetziekten door Fedor Gassner, bioloog en tekenexpert, zijn o.a. tips te vinden hoe om te gaan met teken in de tuin. Verder lees je hoe je teken in je tuin zoveel mogelijk kunt voorkomen.
Teken in de tuin: vaker dan je denkt.


De middelen
Voordat je de natuur in trekt, kun je je kleding ook inspuiten met een insectenwerend middel waarin DEET zit. De huid insmeren met een dergelijk middel kan ook, maar let dan op de dosering: volwassenen kunnen middelen met maximaal 50% DEET verdragen, maar voor kinderen is het maximum 20%. Icaridin (andere namen: Picaridin, Saltidin) is mogelijk een goed alternatief voor DEET, maar van bij beide producten zijn, door gebrek aan onafhankelijk onderzoek, twijfels over de veiligheid en de effectiviteit tegen tekenbeten in de praktijk. Verder zijn er middelen gebaseerd op IR3535, zoals Sentz Tick Off. Meer hierover en eerder genoemde middelen leest u hier.
Met insectenwerend Permethrine geïmpregneerde kleding is te koop bij sommige buitensportzaken of gespecialiseerde bedrijven. Deze kleding is vooral geschikt voor hen die langdurig in de natuur verblijven zoals beroepswerkers in ‘het groen’. Er zijn ook geïmpregneerde sokken op de markt. Permethrinespray is in Nederland niet los verkrijgbaar, wel in Duitsland.

Lemon eucalyptus olie en Tea Tree olie worden ook genoemd ter voorkoming van teken. Tea Tree oil is een etherische olie uit de Theeboom (Melaleuca alternifolia) gewonnen. Let op: het is gevaarlijk bij opname via de mond en voor katten zelfs dodelijk als ze het oplikken.

Knoflooktabletten tegen teken.
“Elke dag 1 tablet 300mg Chinese knoflook en daar lijken de teken van onder de indruk te zijn. In de zomer, als ze het hardnekkigst zijn, dan wil er nog wel eens eentje over onze huid kruipen, maar bijten doen ze niet. Vorig jaar hebben we een ander merk geprobeerd, Kyolic, daar zat een hogere concentratie knoflook in en toen bleven de teken nog beter weg. Knoflook wordt voornamelijk gebruikt bij mensen met te hoge bloeddruk of cholesterol. Als je die aandoeningen niet hebt, kun je wel wat bijverschijnselen vertonen, maar wij merken daar weinig van. Toen ik twee jaar geleden zwanger was, kon ik de tabletten niet innemen omdat mijn bloeddruk daarmee te laag werd. Maar verder ervaren wij het als een heel prettig en makkelijk middel om een groot probleem te voorkomen.”

Voorzorgsmiddelen voor huisdieren
Zorg dat je huisdieren teekvrij blijven want zij nemen de teken vaak als ongenode gast mee naar binnen. Er zijn voor huisdieren redelijk goede middelen verkrijgbaar in de dierenspeciaalzaak, maar let op: die middelen werken minder lang tegen teken dan tegen vlooien (3 tot 4 weken tegen teken t.o.v. 3 maanden tegen vlooien). Vlooiendruppels voorkomen dat de teek het huisdier bijt, maar ze houden de teek niet weg en zouden dus toch wel op de vacht kunnen zitten. Let op: huisdieren als honden en paarden kunnen ook ziek worden door tekenbeten!
http://www.poughkeepsiejournal.com/longform/news/investigations/2014/08/02/bitten/13313003/
Er zijn uiteenlopende berichten over de werking van de middelen voor dieren, reacties welkom.

Let op!
Bovengenoemde middelen geven zowel bij mens en dier geen garantie op het voorkomen van een tekenbeet. Voorzichtigheid en oplettendheid blijven dus geboden. Blijf ook alert op symptomen.

Tips van de ILADS voor het voorkomen van Chronische Lymeziekte (engelstalig)
http://www.ilads.org/lyme/lyme-tips.php

Er zijn talrijke middelen op de markt en wij horen graag reacties van een ieder die ervaring met deze middelen heeft, mail ln.ne1508555907tkeiz1508555907teebn1508555907eket@1508555907ofni1508555907

Aangepast: 27 juni 2017