Co-infecties algemeen

Naast de mogelijkheid dat teken verschillende Borrelia stammen bij zich dragen (B. burgdorferi, afzelii, garinii, valaisiana – en nog tientallen andere Borrelia soorten) kan een teek besmet zijn met vele andere bacteriën, virussen en andere micro-organismen, de zogenoemde co-infecties.

Chinese onderzoekers vonden recent in harde teken maar liefst 237 verschillende bacteriën die waarschijnlijk via een tekenbeet kunnen worden overgebracht op de gastheer (1); en dit is dan nog exclusief de virussen, protozoa etc. De meeste van die micro-organismen zijn waarschijnlijk niet schadelijk voor de mens, maar in veel gevallen is daar nauwelijks iets over bekend. 

Het vaststellen van een co-infectie, naast de ook al moeilijk te diagnosticeren ziekte van Lyme, is bijzonder lastig mede omdat de symptomen soms overlappen met symptomen van Lyme. De mogelijkheid dat een co-infectie aanwezig is wordt daardoor vaak over het hoofd gezien. De testen voor co-infecties geven, voorzover ze al beschikbaar zijn, onvoldoende zekerheid.

Het aantal co-infecties in teken is relatief hoog en voor lymepatiënten bestaat een reële kans dat ze nog met een ander micro-organisme dan Borrelia geïnfecteerd zijn. Het is aannemelijk dat sommige co-infecties de genezing van lymepatiënten ernstig bemoeilijken. Patiënten die na een antibioticabehandeling geen verbetering ondervinden zouden getest kunnen worden op co-infecties.

De meeste co-infecties worden behandeld met vergelijkbare antibiotica kuren als voor de ziekte van Lyme; in principe moet een behandeling voor Lyme dus ook tegen de meeste co-infecties helpen.

De verschillende co-infecties

Als meest voorkomende co-infecties worden genoemd Bartonella, Ehrlichia, Rickettsia en Babesia. Daarnaast kunnen nog andere infecties door teken overgebracht (2) worden zoals Mycoplasma’s, Francisella/Tularemi en de virusinfectie FSME/TBE. Dit teken encefalitis virus is recent, in juni 2016, aangetroffen in teken in Nederland. Ook komt het in o.a. delen van Duitsland voor.

Deze bacteriën en virussen worden door meerdere insecten overgebracht wat het probleem nog complexer maakt. Meer nog dan bij de ziekte van Lyme is de kennis over voorkomen, diagnose en behandeling van tekenbeet co-infecties zeer onvolledig en vaak tegenstrijdig (bijvoorbeeld over de vraag of je Bartonella kunt oplopen via een tekenbeet lijken de meningen sterk verdeeld). Nader onderzoek is daarom dringend gewenst, de stichting wil dit onderzoek zo mogelijk stimuleren.

(1) www.tekenbeetziekten.nl/wandelende-dierentuin/ Een artikel door Drs. Niek Haak, biochemicus.

(2) Surveillance van pathogenen in Nederland, een rapport van het RIVM (2006) https://rivm.openrepository.com/rivm/bitstream/10029/11443/1/240031001.pdf


Aanvullende informatie over co-infecties

Jahfari S. et al. Molecular Detection of Tick-Borne Pathogens in Humans with Tick Bites and Erythema Migrans, in the Netherlands. PLoS Negl Trop Dis. 2016 Oct 5;10(10):e0005042. doi: 10.1371/journal.pntd.0005042. eCollection 2016 Oct.

Infektiologische Differentialdiagnose der chronischen Lyme-Borreliose und sogenannte Coinfektionen www.praxis-berghoff.de/lehrbuch-lb/inhalt/kapitel-4/ Uit het Lehr-Buch Lyme-borreliose door Dr. med. W. Berghoff (2016)

Het toenemend belang van infectieziekten die worden overgebracht door vectoren, RIVM (2009) www.rivm.nl/publicaties/toenemend-belang-van-infectieziekten-die-worden-overgebracht-door-vectoren

Landelijk Tekenbeet Onderzoek door RIVM (2009) op micro-organismen Borrelia, Ehrlichia/Anaplasma, Rickettsia en Babesia in teken.


In de media

Plotselinge koorts na tekenbeet? Mogelijk andere tekenbeetziekte dan Lyme, 19 april 2018 www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=24292

Aantal gevallen ziekte van Lyme en anderen tekenziekten neemt toe, Nationale Zorggids, 30 oktober 2017 www.nationalezorggids.nl/ziekenhuizen/nieuws/40099-aantal-gevallen-ziekte-van-lyme-en-andere-tekenziekten-neemt-toe.html Over onderzoek van het RIVM over de viervoudiging van het aantal EM’s in de laatste 20 jaar en de aanbeveling dat artsen ook moeten letten op co-infecties.


Het Amsterdam UMC en RIVM starten met onderzoek naar andere door teken overdraagbare aandoeningen; Ticking on Pandora’s Box (2018), oftewel het Pandora-onderzoek. www.zonmw.nl/nl/onderzoek-resultaten/gezondheidsbescherming/programmas/project-detail/non-alimentaire-zooenosen/ticking-on-pandoras-box/

Aangepast: 22 mei 2019